فقدان حضوری آشنا

قبرستان تازه آباد رشت، میان صدها قبر مرمر سفید و مشکی ایستاده بودم. گل گلایل سفید را آنجا درک کردم و نوشته‌های حکاکی شده ی «مادر» و «پدر» درون یک قلب بر روی سینه ی گورها را. داشتند «بابا جون» را می‌شستند. بوی گلاب می‌آمد. حرف از خرید سنگ قبر بود، حرف از قبری که کنار گور «بابا جون» برای «مامان جون» خریده بودند. نمی‌گذاشتند جلو برویم. می‌گفتند بچه‌ها نباید بروند و من و دختر عمویم آنجا، میان یک دریا چهره‌های سیاهپوش غریبه و ناآشنا ایستاده بودیم و به در غسالخانه خیره شده بودیم و حتی نمی‌فهمیدیم که دقیقا غسالخانه یعنی چه! میخکوب و بی صدا پاهایمان روی زمین قفل شده بود. فقط به ما گفته بودند که آنجا می‌شویند. مرده‌ها را! چطور می‌شویند را نمی‌دانستم، اینکه پدر و عموها و عمه‌هایم آنجا چه می‌کنند را نمی‌دانستم. اینکه درد دارد یا نه را… . من بهت زده خیره نگاه می‌کردم و سعی می‌کردم بفهمم اما نمی‌خواستم. درک کردن برایم ناخوشایند بود. ترجیح می‌دادم عصبانی باشم. عصبانی به خاطر رفتن و نماندن پای آن قول‌ها و وعده وعیدها. عصبانی از دنیا و عصبانی از باباجون که من را هوایی کرده بود. دیگر گالری نقاشی ای در کار نبود، من از نقاشی متنفر بودم. در آن لحظه من تا ابدیت از نقاشی متنفر بودم. دست‌های یازده ساله ام را مشت کرده بودم و هر لحظه عصبانی و عصبانی تر می‌شدم. صدای جیغ و فریاد و زجه ای از پشت در غسالخانه به راه افتاد و دست‌های من شل شد. عمه ی کوچکم را نشناختم وقتی صورت سفیدش از شدت گریه قرمز ِقرمز شده بود و کشان کشان از غسالخانه بیرونش کشیدند. پاهایش انگار توان نداشت، بازوهایش را محکم گرفته بودند و می‌کشیدند و من نمی‌توانستم باور کنم. نمی‌توانستم بفهمم چطور ممکن است او عمه ام باشد؟ احتمالا یکی دیگر از افراد فامیل بود. نمی‌توانست عمه باشد. می‌توانست؟ بازوهایش را گرفتند و از کنار ما رد شدند…کشان کشان رد شدند! یک جسد با ملحفه ای سفید رویش، آوردند و من آن حضور را حس نمی‌کردم. آن حضور گرم را که به من لبخند می‌زد. لپ‌های سرخ گل انداخته و عطر همیشگی ای که فضا را پر می‌کرد. آنجا نبود. پوچ و بی معنی بود اگر به دنبال آن حضوری که نیست راه می‌افتادم. همان نقطه ای که بودم ایستادم یا شاید هم فقط گمان کردم که ایستاده بودم. فاصله ام با آن حضور بی حضور همان قدر بود که قبلا بود. جمعیت دور چاله جمع شدند و عمه ام باز زجه زد…و باز هم…و باز هم… . پدرم را دیدم که بینی اش سرخ شده بود و یک گوشه، آرام خیره نگاه می‌کرد اما اشک‌هایش را نتوانستم از آن فاصله ببینم. نگاه کردم، به حرکات عجیب این دریای غریبه نگاه کردم. به صلوات‌ها و قرآن‌ها و واژه‌هایی که هیچ کدام را نمی‌فهمیدم. چرا این همه سر و صدا می‌کنند؟ چرا آرام نمی‌گیرند؟ «مامان جون» کنار تلی از خاک نشست و با سنگ رویش کوبید و زمزمه می‌کرد و حرف می‌زد و من انگار برای شنیدن واژه‌هایش کر شده بودم. می‌شنیدم چه می‌گفت اما انگار نمی‌شنیدم. اشک نریختم. حتی یک قطره و نمی‌فهمیدم چرا! چرا من گریه نمی‌کنم؟ چرا زجه نمی‌زنم؟ چرا آنجا سنگ شده ام؟ فقط آن صحنه در ذهنم تکرار می‌شد و هنوز هم تکرار می‌شود. صحنه ی سنگ کوبیدن بر قبر باباجون، تو گویی در ِخانه اش را می‌زد. آنجایی؟ آنجایی؟ باباجون؟ پدر بزرگ؟ پدرم؟ همسرم؟ من اینجایم. اینجا. بر زیر تلی از خاک و سنگ. اما من، آن حضور را حس نمی‌کردم.

 

همیشه به دفترچه خاطرات اعتقاد داشتم. همیشه! از همان اولین سالی که شروع به نوشتن به صورت جدی و مستمر کردم. سال ۸۲…عید سال ۱۳۸۲… چند ماهی پس از اینکه باباجون مرد.

 


دوم بهمن ۱۳۹۲ تولد یازده سالگی خواهرم، وقتی به دنیا آمد یازده سالم بود. پنجم دبستان. سال ِدست‌های کثیف. درگیری‌های عراق و به خصوص کربلا که مرتب خبرهایش در اخبار پخش می‌شد. سال خواب‌های تعبیردار من. خواب دندونی که از فکم افتاد و پاهای کوچک من دوان دوان روی پله‌های مدرسه ی مهد تربیت وقتی که گفتند مادرت در دفتر است. امتحان قرآن و مادر باردارم در کنار ناظم مدرسه.

-مامان حالت بد شده؟

-برو وسایلت رو جمع کن بیا پایین. می‌خوایم بریم یه جایی.

صبح پدرم خانه نبود. گفتن اینکه اتفاقی افتاده سخت نبود. بعدا فهمیدم که سه صبح به مقصد رشت راهی شده… . در تاکسی نشسته بودیم. کنار شکم ورم کرده ی مادرم. کنار خواهرم که هنوز آن داخل جا خوش کرده بود. به خوبی به خاطر دارم که به خاطر اخبار کربلا و مسافرت پدر و مادر ِ مادرم پرسیدم:

-حاجی مامان حاجی بابا چیزی شدن؟

مادرم یک نگاه بهت زده تحویلم داد و چیزی نگفت. چیزی نمی‌گفت. هر چه می‌گفتم چیزی نمی‌گفت. با من حرف نمی‌زد، طوری که انگار این بچه نمی‌فهمد. این بچه چه می‌گوید؟ این بچه…این بچه… . وسط لباس‌ها و کنار چمدانی که در حال جمع کردنش بود نشسته بود و می‌گفت باید برویم شمال. تلفنی با خواهرش حرف می‌زد و از حرف‌هایش فهمیدم. خودم فهمیدم. هر چه رمزی حرف می‌زد، من باز هم فهمیدم.

-مرده؟ مرده؟ باباجون مرده؟ من می‌دونم. من می‌دونم باباجون… .

بغضم می‌شکند. ساعت جیبی. همین سه ماه پیش برای اولین بار با پول تو جیبی ام یک ساعت جیبی به او هدیه دادم. دوچرخه ی آبی. گالری تابلوهای نقاشی من! چرا مرد؟ حق نداشت بمیرد. پس من چه می‌شوم؟ من می‌خواستم نقاش شوم. دیگر گریه نمی‌کنم. تا مادرم سعی می‌کند در آغوشم بگیرد شوک ناشی از خبر من را پس می‌زند، اشک‌ها خشک می‌شوند و شروع می‌کنم به جمع کردن وسایلم.

***

گوشه ای ایستاده ام و من از بین این بیست نفری که جلوی خانه ی مامان جون ایستاده اند فقط یک نفر را میشناسم که جلوی آمبولانس است. دعوا می‌شود و من نمی‌فهمم که چرا دعوا می‌کنند. نمی‌فهمم که بابا جون دو زن داشته است. نمی‌فهمم که پدر و عمه و عموهایم یک خواهر ناتنی دارند! من این‌ها را آن زمان نمی‌فهمم. بهت زده به جسدی نگاه می‌کنم که زمانی پدربزرگم بود. پدربزرگی که باباجون صدایش می‌زدیم و همیشه با لبخند و لپ‌های گل انداخته نگاهم می‌کرد، طوری که انگار من نوه ی محبوبش باشم. دختر ِبزرگ ترین پسرش، پسری که با به دنیا آمدنش خانواده را از پاشیدن نجات داد! جلوی تلوزیون می‌نشست، اخبار نگاه می‌کرد اما گوشش سنگین بود و مامان جون هر از گاهی برایش داد می‌زد که تلوزیون چه می‌گوید. می‌رفتم مغازه اش یک سطل پلاستیکی می‌گرفتم برای شن بازی، گاهی عروسک پلاستیکی ای هم به من می‌داد تا دو هفته ای که آنجا هستم سرگرم شوم. یادم است یک شب توی مغازه تشنه ام بود، از تشنگی در پستوهای آن مغازه ی بزرگ به دنبال آب می‌گشتم، نمی‌دانم چند ساله بودم اما شیر یک تانک را پیدا کردم و دهانم را چسباندم و قلوپ قلوپ بنزین خوردم!

باباجون که زنده بود، همه دور هم جمع می‌شدند. هر سال…هر سال…و با هم کباب می‌خوردیم. هنوز هم وقتی کباب می‌خورم، طمع حضورش را می‌دهد. طمع یک جمع بزرگ خانوادگی. بعد از باباجون ما دیگر به آن شکل دور هم جمع نشدیم.

***

***

وقتی پدربزرگم مرد ۱۱ سالم بود. امروز تولد ۱۱ سالگی خواهرم بود. امروز پدربزرگ دوستم مرد. خواهرم هرگز پدربزرگم را ندید. من کنایه ی دنیا را می‌فهمم یا نمی‌فهمم؟ امروز گریه کردم. جای آن یازده سال پیش که هیچ اشکی نریختم گریه کردم. جای تمام به نفهمی‌زدن‌های خودم، تمام انکارها و تمام عصبانیت‌هایی که از او داشتم. جای تمام کارهایی که از بعد از رفتنش نکردم. نقاشی ای که ادامه ندادم، دوچرخه سواری ای که با دوچرخه ی آبی ای که هدیه داده بود یاد نگرفتم.

و من رویای نویسنده شدن را مدیون مرگ باباجونم. مقاله ای در مورد بهترین روز و بدترین روز زندگیم که من را به دنیای نویسندگی هل داد. نقاط عطف این چنینی در زندگی.

راستش را بگویم. اگر بخواهم چیزی را بگویم که به هیچ کس نگفته ام. اگر بخواهم اعتراف کنم. می‌دانم که جایش خوب نبود. بعد از مرگ…اگر بعد از مرگی در کار باشد. می‌دانم که جایش خیلی خوب نبود. همان دوران خوابش را دیدم. دیدم که لبخند می‌زد اما جایش خوب نبود.

حتی وقتی غریبه‌ها بر سر مزارش به من می‌گفتند که چطور من نوه ی محبوبش بودم و چطور با افتخار ساعت جیبی ای که من به او هدیه داده بودم را به لباسش می‌آویخت و به تمام مغازه داران دیگر نشان می‌داد تا بگوید نوه ی پسری ام برایم خریده است، تسکین من نبود. تسکینی وجود نداشت. هیچ وقت تسکینی وجود نداشت.

درباره آرزو ویشکا

عاشق زندگی کردنم و به همین دلیل در طول زندگیم به چیزهای متنوعی علاقه مند بودم. من یه مسافرم، یه جستجوگر و یه ماجراجو. دهه اول زندگیم خواستم و تلاش کردم که نقاش بشم، از دهه دوم زندگیم تصمیم قطعی گرفتم که یه نویسنده بشم و همزمان قدم های اولم رو به سمت دنیای روانشناسی برداشتم و توی دانشگاه با خوندن هفت ترم شیمی کاربردی از مسیر اصلی زندگیم منحرف شدم اما خوشبختانه شجاعتش رو پیدا کردم که از این باتلاق در بیام و به مسیر مورد علاقه ام برگردم و حالا ترم شش مترجمی زبان انگلیسی باشم تا وقتم رو به ترجمه خبر و داستان بگذرونم، مترجم سینمای هنر و تجربه باشم و به عشق های دیرینم بپردازم. برای ادامه این راه می خوام برای ارشد روانشناسی بخونم و در کنارش جدی و جدی تر بنویسم.

مترجم، مسئول سایت انگلیسی و دستیار امور بین الملل سینمای هنر و تجربه
مترجم نوپای کتاب و داستان های ادبی
مترجم آزاد
دانشجوی انصرافی شیمی کاربردی
دانشجوی ترم آخر مترجمی زبان انگلیسی دانشگاه بین المللی امام خمینی قزوین
فراگیر دوره های راهنمای طبیعت گردی موسسه ارسباران
داوطلب کنکور روانشناسی ارشد بالینی ۱۳۹۸

کاروان متحرک دختر کولی
تمام نوشته ها

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *